Coach Gouda

CASSANDRA EFFECT BIJ PARTNERS/NAASTEN VAN MENSEN MET ADD

Cassandra Affective Deprivation Disorder (CADD)

KLIK HIER: Voor de ontmoetingsochtend voor partners en naasten van mensen met ADD.

(Waar hij/hem/man staat kan ook zij/haar/vrouw gelezen worden)
Cassandra Affectieve Deprivation Disorder (CADD) bij partners of naasten van mensen met ADD
De voornaamste oorzaak van CADD is het onvermogen van mensen met stoornissen als autisme, AD(H)D, depressie, etc., om emotioneel iets te betekenen voor hun partner, kind of familie. Hierbij ontbreekt of vermindert de emotionele wederkerigheid na verloop van tijd. 

 

Cassandra is een bekend figuur in de Griekse mythologie, waar Apollo verliefd op werd. Toen Cassandra deze liefde niet beantwoordde vervloekte hij haar, met de woorden dat niemand haar ooit meer zou geloven. Dit overkomt vaak partners of naasten van mensen met een bepaalde stoornis/ beperking.

 

Het Cassandra effect werd in eerste instantie gezien als voorbehouden aan partners of naasten van mensen met autisme (ASS). Inmiddels is gebleken dat ditzelfde effect ook kan optreden bij partners of naasten van mensen met AD(H)D, depressie, etc. Ook zij kunnen moeite hebben met, in meer of mindere mate, een gebrek aan emotionele wederkerigheid.

In dit stuk gaat het alleen over de partners of naasten van mensen met ADD, dit omdat ADD (één van) mijn specialisatie(s) is.

 

Cassandra effect bij partners of naasten van mensen met ADD
De persoon met ADD (partner, ouder of kind) van wie ze houden is, meestal onopzettelijk, verantwoordelijk voor het emotionele gemis. De effecten van CADD zijn het hevigst wanneer je beseft dat je als partner van iemand met ADD niet geloofd wordt of dat het gedrag van de persoon met ADD gebagatelliseerd wordt door de partner met ADD, vrienden, familie, hulpverleners en/of deskundigen. 

 

Degene zonder stoornis wordt vaak gezien als de probleemveroorzaker, ‘de zeur’ of ‘de bitch’ in de relatie, er is weinig begrip voor het ervaren van gemis aan emotionele wederkerigheid. CADD kan het gevolg zijn van de relatie met (in dit geval) iemand met ADD en is dan ook omkeerbaar, het is géén persoonlijkheidsstoornis.

 

Emotionele wederkerigheid, liefde en het gevoel 'bij iemand te horen' zijn essentiële menselijke behoeften. Wanneer de behoefte aan verbinding met de partner/naaste niet wordt beantwoord, zonder dat je begrijpt waarom, dan heeft dat effect op je psychische en lichamelijke gezondheid. Er ontstaan gevoelens van verwarring, eenzaamheid, machteloosheid, verdriet en wanhoop, deze gevoelens worden versterkt door het besef dat niemand in je omgeving je gelooft.

 

De vrouw kan haar verhaal niet kwijt bij haar man (degene met ADD) en mist daardoor een gevoel van verbinding en geborgenheid. Ondanks de aanwezigheid van haar partner kan zij zich zielsalleen voelen, mede doordat de mensen in haar omgeving haar man vaak juist kennen als een rustige, aardige en soms zelfs attente man. Haar verhaal wordt dan niet geloofd en/of gebagatelliseerd, wat haar gevoelens van eenzaamheid en wanhoop nog verder versterkt.

 

Bedoelingen
Bij de persoon met ADD is meestal geen sprake van 'kwade bedoelingen'. Hij doet, met name in het begin van de relatie, echt zijn best om het zijn vrouw naar haar zin te maken. Op dat moment verwaarloost hij zijn omgeving en andere zaken. De aandacht (hyperfocus) ligt dan helemaal bij haar. Dit doet hij vaak door allerlei dingen voor haar te doen (helaas meestal zonder overleg), spontane uitstapjes te maken etc. Dat zij naast het materiële, behoefte heeft aan een gevoel van verbinding, geborgenheid en emotionele intimiteit, is moeilijk voor hem te begrijpen. Dit omdat de persoon met ADD zelf vaak moeite heeft met het, op de juiste manier, uiten en beleven van zijn gevoelens. 

 

Wanneer na verloop van tijd de aandacht verdeeld moet gaan worden tussen werk, omgeving en partner, begint de relatie barstjes te vertonen. De persoon met ADD verlegt de aandacht naar andere zaken dan naar de partner.

 

Iemand met ADD kan de aandacht maar op één ding/persoon/situatie tegelijk richten. Al snel wordt alles (zoals werk, hobby’s, vrienden ed.) ‘belangrijker’ dan de relatie. Ook betrekt de persoon met ADD vaak alles op zichzelf en bekijkt situaties alleen vanuit zijn eigen standpunt, waardoor de aandacht telkens verlegd wordt naar hem i.p.v. naar de persoon die iets met hem deelt. Dit   maakt het voor de partner erg verwarrend, onbegrijpelijk en hierdoor komt zij niet aan haar trekken wat betreft aandacht, betrokkenheid en ‘verbinding’. Het gevolg hiervan is dat zij zich steeds weer teleurgesteld, onmachtig, eenzaam en verdrietig voelt. 

 

Onbegrepen 
Begrip voor de houding van de persoon met ADD, maakt niet dat het 'allemaal wel meevalt', integendeel. Het niet kunnen uiten van gevoelens binnen een relatie, is en blijft een enorme handicap, voor beide partijen. De persoon met ADD kan het idee krijgen dat 'hij het nooit goed doet'. Er wordt voortdurend een beroep gedaan op iets wat hij niet heeft/kan, hij ervaart dit als ‘zeuren’. Hij heeft tevens zichzelf in de loop der jaren ‘overlevingsstrategieën’ aangeleerd, onder andere in de vorm van allerlei excuses en afleidingsmanoeuvres en is daar zeer bedreven in geworden. In het begin van de relatie lukte het hem vaak nog wel om attent te zijn (aangeleerd gedrag), al begreep hij toen ook al niet echt waarom zij zo blij was met een bloemetje o.i.d. Eenmaal getrouwd/samenwonend/na het krijgen van kinderen lukt het vaak niet om dit aangeleerde gedrag vol te houden en om, in zijn beleving, dan steeds iemand te moeten ‘spelen’, die hij eigenlijk niet is.

 

De vrouw ziet haar, eens zo liefdevolle, partner veranderen in een 'mopperaar, die er nooit voor haar is' en geen verantwoordelijkheid neemt voor zijn onaangename gedrag. Die wel aandacht heeft voor zijn werk en de ‘buitenwereld’, die altijd met praktische oplossingen aankomt, terwijl zij alleen getroost, gehoord en gezien wil worden. Wanneer zij verdrietig is of aandacht wil, is hij er niet voor haar, vindt hij haar ‘zeuren’ en/of is hij ronduit bot. Hij vertoont compensatiegedrag op het moment dat hij iets van haar nodig heeft of merkt dat hij te ver is gegaan, wat dan (logischerwijs) niet altijd op prijs gesteld wordt waardoor hij al snel weer terugvalt in moppergedrag. 

 

In gezelschap kan de vrouw zich schamen voor het gedrag van haar partner met ADD en dat kan dan een reden zijn om niet meer met hem mee te gaan. Hierdoor kan zij zich langzaamaan geïsoleerd en eenzaam gaan voelen. Voor degene met ADD is dit ook geen plezierige situatie, alleen realiseert hij zich vaak niet dat dit een gevolg is van zijn ADD-gedrag en dat hij degene is die dit op zal mogen lossen, zodat zijn partner zich weer veilig genoeg kan voelen om mee te gaan.

 

Wanneer er geen diagnose is, of de partner met ADD ontkent dat er een probleem is, dan wordt het nog moeilijker. Naar de buitenwereld zijn mensen met ADD vaak attent, aardig en voorkomend, waardoor niemand gelooft dat hij thuis moppert, onattent is en in zijn woede verschrikkelijke dingen kan zeggen. Veel mensen hebben hem nog nooit boos/kwaad gezien. 

 

Gevolgen
Veel vrouwen leven jarenlang in een relatie waarin ze lijden onder het gebrek aan emotionele wederkerigheid en zij zich alleen voelen, omdat ze een gevoel van verbinding en liefde missen. Omdat anderen alleen de zgn. goede buitenkant van hun partner zien en zij niet weten hoe deze in de relatie functioneert, geeft dat een extra gevoel van eenzaamheid. Vaak worden ze niet geloofd wanneer ze er iets over vertellen. Dan krijgen ze te horen hoe zorgzaam hun man is, dat ze blij moet zijn met hem, omdat hij het allemaal zo goed bedoelt. 

 

De buitenwereld lacht om het onhandige gedrag van de persoon met ADD. De partner van iemand met ADD krijgt regelmatig te horen: 'Ach, dat is toch typisch mannelijk gedrag' o.i.d. Hiermee wordt de ernst niet erkend en zal de vrouw nog minder vertellen en zich steeds eenzamer gaan voelen. Net als Cassandra wordt zij niet geloofd, gehoord, of krijgt de schuld, hierdoor voelt ze zich in de steek gelaten, wat allerlei klachten tot gevolg kan hebben, zoals:

  • Verwarde gevoelens
  • Twijfels aan eigen vermogen
  • Verminderd zelfvertrouwen
  • Gevoel van eenzaamheid
  • Laag zelfbeeld
  • Nervositeit
  • Gevoel van machteloosheid
  • Depressiviteit
  • Boosheid
  • Schuldgevoelens
  • Identiteitscrisis
  • Overspannenheid 
  • Burn-out
  • Eetproblemen
  • Lichamelijke en/of geestelijke gezondheidsproblemen
  • Slaapstoornissen
  • Post Traumatische Stress Stoornis
  • Etc.

Bovenstaande laat zien dat het Cassandra effect een enorme impact heeft, waar veel meer aandacht voor mag zijn.

Wat werkt
Erover praten en openheid leidt tot begrip. Door meer kennis van zaken over de situatie, zal je omgeving je minder snel veroordelen wanneer je bijvoorbeeld tijd neemt voor jezelf of wilt scheiden omdat je de situatie niet langer meer aan kan. Het kan ook zijn dat door de toegenomen kennis je partner bereid is om zich te laten diagnosticeren, jullie samen begeleiding zoeken, zodat ADD een plek binnen de relatie krijgt.

 

Wanneer er bij jouw ADD-partner vooral sprake is van onmacht, dan kun je hem jouw behoeften en verwachtingen leren (her)kennen, doordat je hem dit steeds vertelt, omdat hij dit niet uit zichzelf aanvoelt. Verder kan jij regelmatig waardering uitspreken voor de (kleine) dingen/manier waarop hij zijn liefde toont, zo kan langzaamaan wederzijds begrip ontstaan. Voorwaarde is dat jullie beiden bereid zijn om; in eerste instantie ieder aan zichzelf en in tweede instantie samen aan jullie relatie te werken. Verder is het belangrijk dat de liefde bij beiden groot genoeg is om hierin te willen investeren, het vergt namelijk heel veel tijd en geduld.

 

Het zal altijd moeilijk blijven; iets wat er niet is, is in dit geval ook niet 'maakbaar'. Degene met ADD kan wel ‘trucjes’ leren om de partner tegemoet te komen. Omdat dit over het algemeen nooit echt ‘natuurlijk’ zal worden vraagt dit van de partner een behoorlijke aanpassing van de verwachtingen en invulling van behoeften ten opzichte van en binnen de relatie. Daarom kan het handig zijn om, als partner of omgeving van iemand met ADD, zelf manieren te zoeken om het gebrek aan emotionele wederkerigheid te compenseren.

 

Dit kan je o.a. doen door je te laten coachen, op bijvoorbeeld:

  • Acceptatie van ADD binnen de relatie
  • Hoe om te gaan met het gedrag van degene met ADD 
  • Hoe je tijd en ruimte voor jezelf kunt maken
  • Hoe je binnen deze relatie goed voor jezelf (en de evt. kinderen) kunt (blijven) zorgen etc. 
  • En in geval het echt niet meer op te brengen is, hoe je op een goede manier uit elkaar kunt gaan.

Verder kan het bezoeken van bijeenkomsten, ADD-partner-contactdagen, een online forum van gelijkgestemden, of met goede vrienden over je situatie praten, helpen om er mee om te gaan. Hulp van buitenaf vragen en bepaalde zaken uit besteden, kunnen de partner ontlasten. Ook kan het fijn zijn om regelmatig dingen te doen waar je energie van krijgt, zoals bijvoorbeeld buiten wandelen, een bezoek aan de kapper of iets leuks doen met een vriendin.

 

De omgeving kan de partner van iemand met ADD enorm helpen door haar; aandacht, erkenning en liefdevolle bevestiging te geven, een luisterend oor te bieden, begrip te tonen (ook al begrijp je het niet helemaal), haar zo nu en dan uit de situatie te halen, iets leuks met haar te doen, haar op een praktische manier te helpen (bijvoorbeeld door zo nu en dan op de kinderen te passen) en door een luisterend oor te bieden, zonder oordeel.

KLIK HIER: Voor de ontmoetingsochtend voor partners en naasten van mensen met ADD.

GOED VOOR JEZELF ZORGEN IS HET MOOISTE KADO WAT JE AAN JEZELF EN JE NAASTEN KUNT GEVEN

AGENDA WORKSHOPS EN CONTACTDAGEN

NIEUWSBRIEF