Coach Gouda

OVERDRACHT EN TEGENOVERDRACHT

Overdracht en Tegenoverdracht

(waar hij/ hem/ man staat, kan ook zij/ haar/ vrouw gelezen worden)

Er is sprake van Overdracht wanneer iemand de ander anders ziet dan die werkelijk is. Dit ligt aan de manier waarop diegene de buitenwereld waarneemt, hoe die het ziet en niet wat die ziet. Hij projecteert iets/ iemand uit het verleden, van zichzelf op de buitenwereld. Iemand raakt verblind en dat kan schadelijk of pijnlijk zijn voor deze persoon. We herhalen allemaal patronen die we geleerd hebben van de oudste relaties die we kennen: Met onze ouders, tussen onze ouders en met onze broers en zussen, etc.

Tegenoverdracht is de Overdracht van degene,  waar de ander op een bepaalde manier afhankelijk van is (bijv. een leraar, coach, counsellor, psycholoog, hulpverlener, etc.). Dit kan gebeuren wanneer deze (hiërarchisch hogere) persoon iets van zichzelf ziet in de ander. Daarom zal iemand altijd bij zichzelf te rade mogen gaan; is dit van mij of van de ander. Het is belangrijk om je bewust te zijn van je eigen ideeën en gevoelens t.o.v. de ander, zodat je deze niet verwart met die van de ander. Wees je ook bewust van het feit dat wat je waarneemt een projectie kan zijn van je eigen (onbewuste) gevoelens.

Een voorbeeld van Overdracht: Een cliënt die boos wordt omdat zijn coach te weinig voor hem doet en vervolgens wil stoppen met de sessies. De analyse richt zich dan op vragen als: Heeft de cliënt het idee dat andere mensen ook te weinig voor hem doen, of in het verleden hebben gedaan? Gebruikt de cliënt woede wel vaker als pressiemiddel? Loopt hij snel weg wanneer hij niet krijgt wat hij wil?

Een voorbeeld van Tegenoverdracht: Een coach die heel blij is met de complimenten van de cliënt en onbewust gewenste vragen gaat stellen om de cliënt tevreden te houden. Of een coach die heel hard aan het werk is voor de cliënt en vergeet dat de cliënt zelf aan het werk mag, zodat deze zelf eigen inzichten krijgt en antwoorden op zijn vragen en zelf oplossingen kan bedenken. De cliënt zelf weet het allerbeste wat goed voor hem is, alleen kan hij op dat moment, om wat voor reden dan ook, de antwoorden niet bij zichzelf vinden. De coach kan vanuit dat vertrouwen gerichte, inzichtelijke vragen stellen, zodat de cliënt deze inzichten en antwoorden bij zichzelf kan vinden.

Projectie is iets anders dan Overdracht, bij projectie worden de gevoelens die iemand voelt, geprojecteerd op een ander; iemand denkt dat de ander precies hetzelfde denkt en voelt over een situatie of persoon, terwijl dat helemaal niet zo hoeft te zijn. (Tegen)overdracht betekent dat beelden, situaties, personen en emoties vanuit het verleden worden overgedragen van de ene situatie op de andere, dat kan zowel positief als negatief zijn, met andere woorden:

Positieve Overdracht is de projectie van een reddersbeeld, bijvoorbeeld de ideale vader of moeder en bestaat uit prettige emoties als: Aandacht, volledige acceptatie, veiligheid, zorg, waardering, bewondering. Wanneer iemand respectvol wordt behandeld, krijgt hij vanaf dat moment iets waarnaar hij heeft gezocht: Bevestiging van zijn gevoelens, aandacht, zorg, veiligheid etc. Eindelijk is er iemand die hem kan vertellen en laten herbeleven hoe de zaken nu echt in elkaar steken. Hij is dankbaar dat de ander hem wil ‘helpen’. Hij ervaart eindelijk iets waar hij lang naar verlangd heeft en er gebeurt dan iets belangrijks met hem. Hij kan dan gaan idealiseren, doordat hij zijn innerlijke reddersbeeld op de ander projecteert. Vanaf dat moment is hij afhankelijk, omdat hij zijn 'redders' voor zich ziet staan. Oftewel omdat hij innerlijk vervuld is van gevoelens van dankbaarheid, bewondering, blijdschap en dergelijke, ziet hij buiten zich personen verschijnen die deze emoties rechtvaardigen. Hij ziet een ideale vader en/ of moeder! Hij zit in de Overdracht.

Negatieve Overdracht is de negatieve verschijningsvorm van ouders of autoriteiten en bestaat uit nare emoties als: Angst, afwijzing, vernedering, eenzaamheid, woede, verlatenheid, etc. Wanneer dit in het heden wordt getriggerd, worden de onprettige emoties bij de ander geuit. Negatieve overdracht vormt als het ware een barrière tussen twee personen, terwijl negatieve overdracht veel kan zeggen over iemand zelf, heeft het (zolang dit onbewust gebeurt) nadelen wat betreft de relatie. Er is dan geen veiligheid meer. Wanneer iemand in negatieve Overdracht is dan hoort, ziet of voelt hij dingen die er niet of nauwelijks zijn. Hij reageert overgevoelig en tovert zijn reacties soms 'onterecht' uit zijn emotionele opslag (verleden) te voorschijn.

Wat te doen Als coach, counsellor e.d. is het goed om bovenstaande te bespreken met je cliënt omdat dit veel inzicht kan geven, hier loopt de cliënt ook tegenaan in het dagelijks leven. Wel is het belangrijk om je als coach e.d. bewust te zijn van je eigen valkuilen/ Tegenoverdracht en hier, evt. onder begeleiding van een Supervisor, mee aan de slag te gaan. Dit omdat je, wanneer je het van jezelf kunt herkennen, positief kunt inzetten tijdens de sessies. Voorbeeld: Een client komt voor loopbaanbegeleiding. De coach bemerkt dat die moedergevoelens krijgt t.o.v. de cliënt (Tegenoverdracht); door dit op de volgende manier te benoemen, zonder zijn eigen Overdrachtsgevoelens te bespreken, kan dit de cliënt enorm veel in positieve zin opleveren, omdat de cliënt deze gevoelens waarschijnlijk vaker bij mensen oproept:

Coach: "Heb je wel eens het idee dat mensen over je gaan moederen of je betuttelend behandelen?" 

Cliënt: "Ja, daar heb ik een enorme hekel aan, want dan voel ik mij klein en onzeker worden."

Coach: "Hoe denk jij dat het komt, dat ze geneigd zijn je zo te benaderen?"

Cliënt: "Tja, misschien omdat ik me vrij passief opstel en nooit mijn mening geef?"

Coach: "Hoe zou het voor jou zijn om daarmee te gaan oefenen?"

Cliënt: "Ja, dat zou ik heel fijn vinden, want dan kan ik mij misschien wat actiever op gaan stellen en mij zekerder gaan voelen, wat mij ook gaat helpen bij solliciteren".

BEWUSTWORDING VAN PATRONEN IN HET VERLEDEN GEEFT VRIJHEID IN HET HEDEN

AGENDA WORKSHOPS EN CONTACTDAGEN

NIEUWSBRIEF