Nov.'25 Empathie en ADD

(waar hij/ hem staat kan ook zij/ haar gelezen worden en v.v.)

ADD en empathie

Een relatie met iemand met ADD is vaak intens, levendig en nooit saai. Het kan voor de partner van iemand met ADD regelmatig verwarrend en eenzaam voelen. Dit komt vooral omdat iemand met ADD moeite heeft met het tonen van empathie of inlevingsvermogen. Wat niet wil zeggen dat ze geen empathie hebben.

Onlangs ontving ik een mail van een meneer met ADD. Hij schreef tot welk inzicht hij was gekomen, na 2 gestrande huwelijken en hij vroeg mij dit met jullie te delen: ‘Bij mij, man van 61 met ADD (ADHD-I), merk ik vaak een groot verschil tussen wat ik voel en wat ik laat zien. Van binnen kan ik iemand intens nabij zijn, vol liefde, zorg en oprechte intentie, terwijl dat van buiten vaak niet of nauwelijks zichtbaar is. Mijn hersenen slaan zulke momenten versnipperd op. Ik herinner me vooral de intentie... “ik voelde warmte, ik wilde haar vasthouden”... maar minder wat ik concreet deed... “in mijn beleving deed ik het ook echt”. Dat kan verwarrend zijn: Voor mij voelt de liefde oprecht en diep, maar voor mijn partners was dit nauwelijks merkbaar. Ik dacht vaak dat ik verbinding liet zien, terwijl de ander dat anders ervoer.

Dit verschil heeft bijgedragen aan het uitputten en vervreemden van mijn partners. Het heeft schuldgevoel bij mij opgeroepen en verwarring bij hen, terwijl het eigenlijk voortkomt uit mijn neurodiverse manier van ervaren en handelen, niet uit onwil of gebrek aan liefde.”

Bovenstaande is herkenbaar bij mensen met ADD en heel ingewikkeld voor de partners van mensen met ADD. Bij elkaar blijven kan dan, wanneer er niets verandert in het ADD- gedrag, i.c.m. geen oprechte acceptatie van het bestaan van ADD binnen de relatie, ten koste gaan van de gezondheid en het welzijn van beide partners. Wat helaas kan leiden tot afstand en uiteindelijk een scheiding. Beide partners willen dit meestal niet, alleen kan de partner of kunnen beide partners er niet (meer) mee omgaan, zonder dat dit ten koste gaat van hun welzijn.

Inzichten m.b.t. het ADD- gedrag i.c.m. meerdere specifieke ADD- tools kunnen dit voorkomen, mits men intrinsiek gemotiveerd is en hier op tijd specialistische begeleiding, op het gebied van ADD- relatie issues, voor zoekt. CoachCounsellor biedt haar ADD- cliënten en partners een zeer gespecialiseerde, intensieve aanpak aan, waarbij o.a. gewerkt wordt aan acceptatie. Vaak denken mensen met ADD dat ze hun ADD diagnose hebben geaccepteerd, alleen vergeten zij dan dat acceptatie ‘actie’ van hen vraagt, i.p.v. dat zij zich erbij neerleggen mogen ze er, onder begeleiding, mee aan de slag gaan.

Degene met ADD krijgt bij CoachCounsellor inzichten en de juiste tools aangeboden om sowieso beter te kunnen functioneren, alsook binnen relaties (zowel privé als zakelijk). Ook de partners krijgen inzichten en tools om hier op fijne(re) manier mee om te kunnen gaan, waardoor ook zij zich binnen de relatie prettiger kunnen voelen en het niet ten koste hoeft te gaan van de gezondheid.

Moeite met empathie tonen aan de partner

Empathie is iets ander als ‘liefde’. Veel mensen met ADD houden van hun partner, alleen slagen zij er niet in ze dit te laten zien en merken, op de momenten dat het nodig is en de partner daar behoefte aan heeft.

Bij ADD komt dit o.a. door

• Overprikkeling: Het brein is overvol, waardoor ruimte voor andermans emotie er simpelweg niet lijkt te zijn.
• Egocentrisme: Ze betrekken alles op zichzelf. Vandaar dat zij zich vaak aangevallen voelen en zich gaan verdedigen. De aandacht wordt dan heel snel verlegd naar degene met ADD i.p.v. de partner, waardoor deze zich eenzaam, niet gezien en gehoord voelt.
• Impulsiviteit: Reageren zonder eerst te voelen of te checken hoe dit voor de ander is.
• Aandacht en focus issues: Het verhaal van de partner ‘ontglipt’, waardoor je er niet écht of verkeerd op reageert.
• Emotieregulatie: Moeite om de eigen emoties te verwerken, maakt het lastiger om bij die van de ander stil te staan.
• Moeite met emoties van de ander: Hebben moeite met omgaan met gevoelens en emoties van zowel zichzelf als de ander. Zij kunnen moeilijk verwoorden of begrijpen wat zij voelen of wat de ander wel of niet voelt.
• Niet omgevingsbewustzijn: Zijn zich niet bewust van de consequenties van hun gedrag en impulsieve uitlatingen. Zij hebben niet door wat dit doet en hoe dit overkomt bij de ander.
• De ander niet kunnen lezen: Leggen non-verbale signalen anders uit dan dat ze werkelijk zijn. Dat maakt het voor de partner erg ingewikkeld, zij moeten alles uitleggen en kunnen er niet vanuit gaan dat de partner met ADD snapt wat ze bedoelen, voelen of denken.
• Aannames: Dit maakt dat de partner het idee heeft niet gehoord en gezien te worden.

Partners kunnen dit ervaren en voelen als

• Dat hij niet luistert.
• Dat zij er niet toe doen.
• Dat haar behoeften er niet toe doen.
• Dat zij zich heel alleen voelen.
• Dat zij onzichtbaar zijn.
• Dat alles alleen om hem draait.
• Dat zij zich gekwetst voelen, omdat ze niet gehoord of gezien worden.
• Onzeker worden over de zichzelf.
• Twijfel over de relatie.

Wanneer je steeds opnieuw moet uitleggen wat je voelt en wat jij nodig hebt, zonder echte (h)erkenning, kan dit je emotioneel volledig uitputten. Veel partners kampen dan ook met Burn-out klachten.

Het is vaak geen onwil

De meeste mensen met ADD hebben geen gebrek aan gevoel, wel hebben ze in het moment geen toegang tot dat gevoel, waardoor zij dit dan niet kunnen uiten op het moment dat dit wenselijk is voor de partner. Ze zijn vaak pas (veel) later aangedaan, nadat de partner meermaals heeft herhaald wat het met haar heeft gedaan en duidelijk kan maken waar zij behoefte aan heeft. Op het moment zelf overschaduwt de eigen interne chaos van het ADD brein, de gevoeligheid of empathie voor de ander.

ADD remt empathisch gedrag, niet het empathisch vermogen.

 

Wat te doen wanneer je ADD hebt

• Sta stil bij het effect van jouw spontane (soms botte) reacties.
• Oefen met vertragen. Je hoeft niet direct te reageren.
• Vraag je partner: “Waar heb jij nu behoefte aan?”
• Bied erkenning, zelfs als je het niet snapt!
• Zoek begeleiding door een daartoe gespecialiseerde ADD- relatie begeleider!
• Gebruik alle tools die je aangeboden krijgt, voor de rest van je leven, ook tijdens weekenden en vakanties. ADD heeft geen vakantie!
• De volgende simpele zinnetjes zijn goud waard:
  “Ik zie dat dit je raakt, ik wil er echt voor je zijn” i.p.v. “ik heb hier ook last van” of
  “Wat kan ik voor je betekenen?” i.p.v. “Wat kan ik voor je doen”, of
  “Wat heb jij nu nodig?” i.p.v. “Ik zou het zus of zo aanpakken”.

Wat te doen als partner

• Spreek uit wat je voelt, kort, duidelijk, concreet en zonder verwijt. Bijvoorbeeld: “Ik voel me heel alleen wanneer je direct met oplossingen komt, of wat het met jou doet, zonder even stil te staan bij wat ik zeg, voel en waar ik behoefte aan heb”.
• Vraag om erkenning, niet om een oplossing.
• Vertel dat: “Wat naar voor je” veel krachtiger voelt dan: “Dan ga je toch gewoon…”
• Plan rust in voor ‘echte’ gesprekken.
• Houd het bij 1 onderwerp per gesprek en niet langer dan 20 minuten.
• ADD en overprikkeling gaan niet goed samen met diepgaande emotionele gesprekken. Kies een goed moment waarbij de partner met ADD uitgerust en ontspannen is.
• Overweeg coaching of relatiebegeleiding bij een daarin gespecialiseerde ADD- relatie coach/ counsellor, wacht daar niet mee tot het te laat is!

Samenvatting

Empathie en inlevingsvermogen zijn noodzakelijk om relaties bij elkaar houden. ADD maakt dit ingewikkeld. Met de juiste intrinsieke motivatie, acceptatie, bewustwording, inzichten, oefening, gebruik van de juiste tools, voldoende tijd en ruimte voor beide perspectieven, is dit zeker mogelijk.